Kedi diyabeti mellitus, bir kedinin vücudunun ya yeterince insülin üretememesi ya da ürettiği insülini etkili bir şekilde kullanamaması nedeniyle kan şekeri seviyelerinin yükselmesine yol açan kronik bir endokrin bozukluktur. Pankreastan salgılanan bir hormon olan insülin, glikozun enerji için hücrelere taşınması için gereklidir. Yeterli insülin olmadığında, glikoz kan dolaşımında birikir ve hiperglisemiye neden olur.

Kedilerde Diyabet Türleri ve Nedenleri

Kedilerde genellikle iki tür diyabet gözlemlenir:

• Tip 1 Diyabet (İnsülin Bağımlı): Pankreasın az ya da hiç insülin üretmediği bu nadir formdur.
• Tip 2 Diyabet (İnsülin Bağımsız): Kedilerde en yaygın türdür ve vücudun insülini verimsiz üretmesi veya hücrelerin insüline yeterince yanıt vermemesi (insülin direnci) ile karakterizedir.

Kedilerde diyabetin gelişimine katkıda bulunabilecek çeşitli faktörler şunlardır:

• Obezite: Aşırı kilolu kediler, artan insülin direnci nedeniyle daha yüksek risk altındadır.
• Diyet ve Beslenme: Karbonhidrat açısından zengin diyetler kedileri diyabete yatkın hale getirebilir.
• Yaş: Yaşlı kediler hastalığa daha yatkındır.
• Irk ve Genetik: Burma kedileri gibi bazı ırklar daha yüksek bir yatkınlığa sahiptir.
• Altta Yatan Sağlık Sorunları: Pankreatit veya hipertiroidizm gibi hastalıklar diyabete yol açabilir.
• İlaçlar: Kortikosteroidlerin uzun süreli kullanımı diyabet riskini artırabilir.

Kedilerde Diyabet Belirtileri

Kedilerde diyabetin yaygın belirtileri şunlardır:

• Artan Susuzluk (Polidipsi): Kediler normalden daha fazla su içebilir.
• Artan İdrar Yapma (Poliüri): Sık idrara çıkma, genellikle kum kabında daha büyük kümeler oluşmasına neden olur.
• Artan İştah (Polifaji): Daha fazla yemesine rağmen kediler kilo verebilir.
• Kilo Kaybı: İştah artmasına rağmen kilo kaybı olabilir.
• Letarji: Aktivite seviyesinde azalma ve artan uyku.
• Kötü Tüy Durumu: Tüyler bakımsız, mat veya yağlı görünebilir.
• Arka Bacak Zayıflığı: Diyabetik nöropati nedeniyle kediler topukları üzerinde yürüyebilir (plantigrad duruş).

Tedavi edilmezse, kedi diyabeti, kusma, dehidrasyon, letarji ve potansiyel olarak çökme ile karakterize edilen diyabetik ketoasidoz gibi ciddi komplikasyonlara yol açabilir.

Kedilerde Diyabet Tanısı

Diyabet tanısı, klinik belirtiler, kan testleri ve idrar analizinin bir kombinasyonu ile konur:

• Kan Testleri: Sürekli hiperglisemi önemli bir göstergedir.
• İdrar Analizi: İdrarda glikoz varlığı diyabet tanısını destekler.
• Fruktozamin Testi: Son iki ila üç haftadaki ortalama kan şekeri seviyelerini ölçer, stres kaynaklı hiperglisemi ile gerçek diyabeti ayırt etmeye yardımcı olur.

Kedi Diyabetinin Tedavisi ve Yönetimi

Kedilerde diyabetin yönetimi çok yönlü bir yaklaşım gerektirir:

1. İnsülin Tedavisi:
   • Çoğu diyabetik kedi, kan şekeri seviyelerini düzenlemek için günde iki kez insülin enjeksiyonuna ihtiyaç duyar.
   • Uygun insülin türü ve dozu, kedinin bireysel ihtiyaçlarına göre belirlenir.
2. Diyet Yönetimi:
   • Kan şekeri seviyelerini kontrol etmeye yardımcı olmak için genellikle yüksek proteinli, düşük karbonhidratlı bir diyet önerilir.
   • Reçeteli diyabetik diyetler veya dikkatlice formüle edilmiş ev yapımı diyetler faydalı olabilir.
3. Kilo Yönetimi:
   • Aşırı kilolu kediler için kademeli kilo kaybı insülin duyarlılığını artırabilir.
4. Glikoz İzleme:
   • Kan şekeri seviyelerinin düzenli izlenmesi çok önemlidir. Bu şu yollarla yapılabilir:
     • Kan Şekeri Ölçerler: Küçük bir kan örneğinden hızlı okumalar sağlayan el cihazları.
     • Sürekli Glikoz Monitörleri (CGM): FreeStyle Libre gibi cihazlar, sürekli izleme sunarak ayrıntılı glikoz eğilimleri sağlar.
5. Ağızdan İlaçlar:
   • Yakın zamanda, SGLT-2 inhibitörleri gibi bexagliflozin (Bexacat) ve velagliflozin (Senvelgo) kedilerde kullanım için onaylanmıştır. Bu ilaçlar, glikozun idrar yoluyla atılmasını teşvik ederek kan şekerini düşürmeye yardımcı olur. Ancak, yalnızca daha önce insülinle tedavi edilmemiş ve yeterli böbrek fonksiyonuna sahip kediler için uygundur.
6. Eşzamanlı Durumların Yönetimi:
   • Enfeksiyonlar veya hormonal dengesizlikler gibi diğer sağlık sorunlarının ele alınması, etkili diyabet yönetimi için gereklidir.

Prognoz ve İyileşme

Uygun yönetimle, diyabetik kediler normal bir yaşam sürebilir. Özellikle erken ve etkili tedavi ile bazı kediler diyabetik remisyona girebilir. Remisyon olasılığını artıran faktörler şunlardır:

• Erken teşhis ve tedaviye hızlı başlama.
• Düşük karbonhidratlı diyete sıkı bağlılık.
• Teşhisten kısa süre sonra etkili kan şekeri regülasyonu.
• Sağlıklı bir kilonun elde edilmesi ve korunması.

Ancak, remisyonda bile düzenli izleme gereklidir, çünkü nüks meydana gelebilir.

Diyabetik Acil Durumlar: Hipoglisemi ve Ketoasidoz

• Hipoglisemi (Düşük Kan Şekeri):
  • Aşırı insülin verilmesinden kaynaklanabilir. Belirtiler arasında halsizlik, titreme, yönelim bozukluğu ve nöbetler bulunur. Acil tedavi, mısır şurubu gibi bir glikoz kaynağını diş etlerine sürmeyi ve hemen veteriner bakımı aramayı içerir.
• Diyabetik Ketoasidoz (DKA):
  • Tedavi edilmemiş veya kötü yönetilmiş diyabetten kaynaklanan hayatı tehdit eden bir durumdur. Belirtiler arasında kusma, ciddi letarji, dehidrasyon ve nefeste meyve kokusu bulunur. DKA, intravenöz sıvılar da dahil olmak üzere acil veteriner müdahalesi gerektirir.

• kediler